Telen met de Natuur is opgezet met meerdere projectpartners: Greenport Boskoop, gemeente Alphen aan den Rijn, Hoogheemraadschap van Rijnland en Intratuin. Het project krijgt subsidie vanuit de Regio Deal Sierteeltregio.

Negen kwekerijen in Greenport Boskoop zijn deelnemer in het project. Een daarvan is Kwekerij Koperwiek in Hazerswoude-Dorp. Arne Driessen is medeoprichter: ,,Telen zonder chemische gewasbescherming is hier vanaf het begin standaard geweest, maar ook voor ons valt er nog veel te ontdekken. We doen mee omdat we het principe volledig ondersteunen en graag meer kennis willen verkrijgen.”

Win-win situatie

Op de locatie van Koperwiek vertellen Ellen en Anne over hun werk, allebei zijn ze werkzaam bij bureau CLM Onderzoek en Advies. Ellen is tuinbouwkundige, met specialisatie biologische gewasbescherming. Anne heeft een achtergrond in ecologie. Het tweetal werkte ook al samen bij het project Bee Deals: betere omstandigheden voor wilde bijen in combinatie met commerciële sierteelt. De bijen helpen bij de bestuiving en krijgen zelf een betere leefomgeving. Een win-win situatie die ook uitgangspunt is voor Telen met de Natuur.

Het nieuwe project gaat om het versterken van insectenbiodiversiteit op en rond kwekerijen in de regio Boskoop. Om dit te bereiken worden meerjarige bloemenstroken aangelegd, hagen geplant en insectenhotels en natuurlijke waterbassins geplaatst. Het uiteindelijke doel is insecten in te zetten als bestrijders van plagen, een natuurlijke manier van gewasbescherming.

,,Telers zijn enthousiast”, zegt het tweetal. ,,Niemand staat voor zijn lol te spuiten, maar we willen meer bewijs dat het werkt. Er is behoefte aan begeleiding, informatie, data en kennis.”

Superhelden

Anne ging aan de slag met een matrix, waarbij ze de veroorzakers van plagen in kaart bracht, wat hun natuurlijke vijanden zijn en welke inheemse bloemen nodig zijn om deze nuttige insecten te trekken, inclusief bloeitijd en neveneffecten. Uit de matrix kwam veel informatie. Zo bleken sommige bloeiende planten ware superhelden.

,,Boekweit is heel geliefd bij de nuttige insecten, ook wilde peen is een topper. Het gaat over het algemeen om bloeiers met kleine bloemetjes in rustige tinten.”

Dat klinkt niet echt als de wilde bloemenmengsels die we vaak zien, met kleurrijke klaprozen, korenbloemen, margrieten?

,,Dat noemen wij de carnavalsmengsels, haha. Die zijn ook absoluut nuttig, maar je trekt er niet per se de natuurlijk vijanden van plagen mee.”

Monitoring

Belangrijk onderdeel van het project is monitoring op de kwekerijen. Welke insecten zitten er inmiddels, dankzij de maatregelen met bloemenstroken, hagen en insectenhotels? Naast visuele monitoring worden ook andere technieken ingezet: ,,Veel insecten zijn zo klein dat je ze nauwelijks ziet. We schudden daarom aan een struik, vangen op in een bak wat eruit valt en brengen dat in kaart.”

Ze geven ook veel tips. Bijvoorbeeld over onderhoud van bloemenstroken, zaaimomenten en welke mengsels te gebruiken. Inmiddels hebben ze zelf vier mengsels samengesteld. Ook adviseren ze over insectenhotels, want dat gaat nog niet altijd goed.

,,Je ziet soms insectenhotels bij een entree of op een parkeerterrein, waar geen bloemen en planten in de buurt zijn. Dan komen de insecten niet. Het is cruciaal dat er beplanting vlakbij is.’

Bij Koperwiek doen ze het wat dat betreft goed, constateert Ellen. ,,Het insectenhotel staat weliswaar aan de rand van de parkeerplaats, maar direct daarachter is de kwekerij.” Ook het originele ontwerp krijgt lof. Een deel van een grote oude buis is omgetoverd tot insectenhuisvesting.

Plagenkillers

Hoe het nu gaat in de praktijk: monitoren, testen, bijstellen en resultaten bekijken?

Anne: ,,Het is een bepaalde kringloop. Een volwassen insect heeft bloemen nodig om van te leven en eitjes te leggen, de larven die uit de eitjes komen eten plagen op en groeien uit tot volwassen insecten die bloemen nodig hebben om eitjes te leggen en zo gaat het maar door. Met meer bloemen neemt het aantal natuurlijke vijanden toe.”

Ze noemen enkele topinsecten: het lieveheersbeestje, de zweefvlieg, de gaasvlieg en de sluipwesp. De larven hiervan zijn ware plagenkillers, zoals bladluizen, schildluizen, spint of trips. Bij het lieveheersbeestje zijn zowel de volwassen insecten als de larven  enorme bestrijders.

Het tweetal is zeer bevlogen: ,,Er is veel kennis nodig. Alleen door kennis kun je samenwerken met de natuur. Inmiddels kunnen we onze kennis steeds meer toepassen en straks ook delen met andere Greenports.”

Daarbij hopen ze de klus te kunnen afmaken. Ellen: ,,We hebben nu voor een jaar subsidie gekregen, we hopen nog een jaar te kunnen doorgaan.”

(Bron: tekst en foto’s Morvenna Goudkade)